Greinasafn

Ritstjóra Blaðsins var mikið niðri fyrir í leiðara fyrir nokkru, þar sem hann réðst að útgerðarmönnum og sakaði þá um hroka. Tilefni þess uppnáms voru fréttir um að útgerðarfyrirtæki sem hafa keypt veiðiheimildir hyggist leita réttar síns vegna skerðingar þeirra og tilflutnings til annarra. Í leiðaranum er gert lítið úr afnotarétti útgerðarinnar á fiskistofnunum og fullyrt að þann rétt sé hægt að afnema og engu skipti þótt útgerðin hafi greitt fyrir hann einhverjar krónur.

Á fundi RSE Rannsóknamiðstöðvar um samfélags-  og efnahagsmál sem haldinn var fyrir stuttu hélt  bandarískur hagfræðingur Michael De Alessi fróðlegt erindi sem hann nefndi, Náttúruauðlindir, einkaeign eða ríkiseign. Í erindinu nefndi De Alessi ýmis dæmi um það hvernig vel skilgreindur eignarréttur á veiðiheimildum hefur sannað yfirburði sína sem tæki við nýtingu fiskistofna. Í erindi sínu vitnaði De Alessi meðal annars í fræg ummæli Englendingsins Arthurs Young sem fæddur var 1741 og skrifaði mikið um landbúnaðar og efnahagsmál - Afhentu manni örugg yfirráð yfir berum kletti og hann breytir honum í garð leigðu manni garð til níu ára og hann breytir honum í eyðimörk.   Það er af þessum sömu sökum sem við Íslendingar höfum blessunarlega valið þá leið að stjórna fiskveiðum okkar með kvótakerfi þar sem aflaheimildir eru framseljanlegar.  Með því hefur náðst umtalsverð hagræðing í íslenskum sjávarútvegi sem er hornsteinninn undir því að við nýtum fiskistofnana á sjálfbæran og arðbæran hátt.

Umræðan í sjávarútvegi  hefur í vaxandi mæli snúist um það lykilatriði að atvinnugreinin er fyrst og síðst  matvælaframleiðandi. Fiskur er hluti af því fæðuframboði sem neytandinn hefur á boðstólum, náttúruafurð í samkeppni við fjölbreytilegt fæðuúrval. Hvernig til tekst í samkeppninni um neytendur er einfaldlega háð því hversu góða vöru við bjóðum. Þau atriði sem skipta höfðumáli í þessu sambandi eru m.a. gæði og ferskleiki fisksins, verð og áreiðanleiki í afhendingu og traust og trúverðugleiki okkar í augum kaupenda m.a. varðandi ábyrga nýtingu fiskimiðanna.

Þann 20. apríl s.l. birti Hafrannsóknastofnunin niðurstöður úr stofnmælingum botnfiska á Íslandsmiðum eða hinu svokallaða togararalli. Þá var aldursgreiningum fiska og úrvinnslu gagna ekki lokið en í þeim niðurstöðum sem fyrir lágu vakti mesta athygli að stofnvísitala þorsks lækkaði um 16% frá mælingunni 2004 en óvissan í mælingunni var minni en árið 2004 þegar hún var óvenju mikil. Lengdardreifing þorsksins bendir til að árgangur 2004 sé mjög lélegur, 2003 árgangurinn frekar lélegur og 2001 árgangurinn mjög lélegur. Árgangur 2002 er hinsvegar nærri meðallagi. Það kemur ekki á óvart að 2001 árgangurinn mælist mjög lélegur enda hefur það komið fram í fyrri rannsóknum. Vísbendingar um að 2004 árgangurinn sé mjög lélegur eru mikil vonbrigði sem bætast við upplýsingar um að 2003 árgangurinn sé frekar lélegur.

Jörgen Niclasen fulltrúi á færeyska lögþinginu og ræðumaður á landsþingi Frjálslynda flokksins í mars sl. notaði tækifærið þar og tilkynnti að veiðidagakerfi Færeyinga sé heimsins besta kerfi fyrir þá, að því er fram kom í viðtali Ríkisútvarpsins við hann. Jafnframt sagði þingmaðurinn í viðtalinu að Færeyingar væru orðnir gjaldþrota hefðu þeir fylgt ráðleggingum Alþjóðahafrannsóknaráðsins og veitt helmingi minna af bolfiski en þeir síðan gerðu. Vakti málflutningur Niclasens hrifningu þingfulltrúa, sem ekki kemur á óvart, enda sami tónninn sleginn í málflutningi beggja.

Ný þorskveiðiráðgjöf fyrir fiskveiðiárið 2004-2005 olli óneitanlega miklum vonbrigðum.  Væntingar voru uppi um að þorskafli mætti verða meiri en á yfirstandandi fiskveiðiári. Byggðust þær væntingar á framreikningum síðasta árs upp á 223 þúsund tonna afla skv. aflareglu, en gildandi aflaregla gaf 209 þúsund tonn fyrir yfirstandandi fiskveiðiár.  Þessar væntingar fengu síðan byr af fyrstu fréttum úr togararalli í mars, en í fréttatilkynningu Hafrannsóknastofnunarinnar um rallið kom fram að stofnvísitala þorsks væri 25% hærri en í ralli árið áður, sem væri ekki fjarri því sem gert hafði verið ráð fyrir.  Jafnframt var þó tekið fram að óvissan í mælingunni væri mun meiri en árið áður.  Í ljósi þessa aðdraganda voru það því mikil vonbrigði þegar sú niðurstaða birtist í byrjun júní að aflareglan gæfi aðeins 205 þúsund tonna þorskafla fyrir næsta fiskveiðiár.

Í byrjun desember s.l. birti Seðlabankinn verðbólguspá sem sýndi umtalsvert meiri verðbólgu næstu tvö ár en spár bankans frá því í júní og september gerðu ráð fyrir. Viðbrögð Seðlabankans voru að hækka stýrivexti óvenjumikið eða um 1 prósentustig, í 8,25%. Mikil styrking krónunnar fylgdi í kjölfarið.  Þann 18. febrúar s.l. sendi bankinn ríkisstjórninni greinargerð þar sem verðbólga mældist 4,5% sem er yfir þolmörkum sem kveðið er á um í sameiginlegri yfirlýsingu ríkisstjórnarinnar og Seðlabankans um verðbólgumarkmið og tilhögun peningamála. Jafnframt tilkynnti bankinn að stýrivextir myndu hækka um 0,5 prósentustig þann 22. febrúar sem hefur leitt  til enn frekari styrkingar krónunnar. Seðlabankastjóri hefur gefið í skyn að líklegt sé að stýrivextir verði hækkaðir enn á árinu. Ástæðu aukinnar verðbólgu má ekki síst rekja til hækkunar á fasteignaverði, sérstaklega á höfuðborgarsvæðinu. Einnig hefur verðlag opinberrar þjónustu hækkað töluvert umfram aðra þætti í vísitölunni eða 7,2% m.v. tólf mánaða tímabil. Þá hefur verðlag þjónustu einkaaðila hækkað umfram verðbólgumarkmiðið eða um 3,6%.

"Hin frægu orð Galileo Galilei Hún snýst nú samt komu í huga mér þegar ég las Staksteina Morgunblaðsins 11. mars sl.  Þar veittist blaðið að Valgerði Sverrisdóttur iðnaðar- og viðskiptaráðherra á afar smekklausan hátt."

Þetta segir Friðrik J. Arngrímsson, framkvæmdastjóri LÍÚ í grein sem birtist í Fréttablaðinu 16. mars 2006.