Greinasafn

Það er undarlegt hversu margir fá útrás með því að ráðast gegn þeim aðferðum sem við Íslendingar höfum við að stjórna fiskveiðum.  Þessir aðilar horfa algjörlega fram hjá því að íslensk þjóð hefur hagnast meira á því að stjórna fiskveiðum með skynsamlegum hætti en flestu eða öllu öðru sem hún hefur tekið sér fyrir hendur.

Sjávarútvegur í heiminum nýtur víðast hárra styrkja frá hinu opinbera, sem greiddir eru ýmist beint eða í gegnum svokallaðar hliðarráðstafanir. Evrópusambandið t.d. kaupir árlega veiðiheimildir fyrir fiskiskipaflota sinn að upphæð, sem nemur um 80 milljörðum íslenskra króna.

Þann 17. janúar 1939 var Landssamband ísl. útvegsmanna stofnað. Samtökin urðu því 60 ára fyrr á þessu ári. Hér verður ekki rakin saga þeirra eða þróun sjávarútvegsins á þessum árum en framhjá því verður ekki horft, að saga samtakanna er samofin þróun sjávarútvegsins á liðnum áratugum.

Eitt þeirra verkefna, sem Fiskistofa hefur með höndum, lögum samkvæmt, er að hafa eftirlit með veiðum íslenskra fiskiskipa og að fylgjast með að afli þeirra sé réttilega vigtaður og skráður.

Á síðastliðnum árum hafa stjórnmálamenn og embættismenn talið þörf á að binda í lög og reglugerðir sífellt nákvæmari fyrirmæli um hegðun borgaranna.

Á fundi sínum í maí sl. ákvað fiskveiðiráðgjafarnefnd Alþjóðahafrannsóknaráðsins að leggja til að heimilaður heildarafli úthafskarfa næsta árs verði aðeins 85 þúsund lestir í stað 150 þúsund lesta. Jafnframt boðar nefndin að hún muni taka þessa ráðgjöf til endurskoðunar á fundi sínum í haust ef gögn úr veiðum og rannsóknum í sumar gefa tilefni til meiri bjartsýni.

Nýlega fékk ég skeyti frá útvegsmanni norður í landi, þar sem vísað er til fréttar í norska blaðinu Fiskaren um að hagkvæmni í norskum sjávarútvegi sé mun meiri en íslenskum sjávarútvegi. Ég hef ekki enn svarað þessu skeyti þar sem ég hef engin gögn undir höndum sem sanna þetta né afsanna.

Hagvöxtur á Íslandi frá 1994 hefur verið einn sá mesti meðal OECD-ríkja, eða að meðaltali 4½% á ári að raungildi. Á árinu 1999 er gert ráð fyrir enn meiri hagvexti, eða um 6%.

Í ferð Stafnbúa til Færeyja hittu Stafnbúar og hlýddu á erindi Jørgens Niclasens "landsstýrismann í fiskivinnumálum" ráðherra Færeyinga í sjávarútvegsmálum, Jógvan Norbúð framkvæmdastjóra Føroya Reiðarafelags sem er Eyjasamband Færeyskra Útgerðarmanna og Hjalta í Jákupsstovu hjá Fiskirannsóknarstofunni sem hefur sama hlutverk hjá frændum okkar og HAFRÓ hér.

Nú þegar Vatneyrardómurinn liggur fyrir má segja að ákveðin kaflaskil hafi orðið í umfjöllun um stjórnkerfi fiskveiða. Allavega er óþarfi að staldra lengur við það hvort fiskveiðistjórnunarkerfið stangist á við stjórnarskrána. Niðurstaða Hæstaréttar Íslands er ótvíræð um að svo sé ekki.

Það þarf ekki að hafa mörg orð um það að sjávarútvegurinn er og verður í næstu framtíð megin undirstaða þeirra góðu lífskjara sem við íslendingar búum við. En til þess að svo megi verða er það höfuðnauðsyn að sjómenn, útvegsmenn og aðrir þeir sem við sjávarútveg starfa geri eins mikið og framast er unnt úr þeim verðmætum sem auðlindir hafsins hafa uppá að bjóða.

Það er mönnum í sjávarútvegi sístæð spurning hvernig á því standi að verð á aflaheimildum sé jafn hátt og raun ber vitni. Allflestir benda á að þessu ráði markaðslögmálin; framboð og eftirspurn endurspegli hið rétta verð.

Nokkuð hefur borið á umræðu um Evrópusambandið undanfarnar vikur. Nýleg atkvæðagreiðsla í Danmörku um hvort taka beri upp evruna í stað dönsku krónunnar á vafalaust sinn þátt í því.

Á þessari öld hafa orðið gífurlegar framfarir í landi okkar og segja má að allar þær efnahagslegu framfarir sem við þekkjum, hafi gerst á þessari öld. Hvað veldur ? Ég ætla að enginn dragi það í efa að þar ræður mestu, að okkur auðnaðist að hagnýta okkur þau miklu auðæfi, sem felast í fiskistofnunum við landið.

Hvað varð um þá ýsu sem átti að veiða en ekki tókst einstök fiskveiðiár á liðnum áratug? Er hún ennþá í hafinu óveidd og óséð?

Reyndir skipstjórnarmenn allt í kringum landið segja að ufsagengd á miðunum hafi aukist verulega undanfarið ár.  Segja þeir meðafla ufsa við aðrar fiskveiðar svo mikinn að erfitt sé að láta veiðarnar í heild ganga upp miðað við úthlutað aflamark.

Í febrúar í fyrra kom út skýrsla eftir dr. Birgi Þór Runólfsson hagfræðing, sem hann vann fyrir Auðlindanefnd og ber yfirskriftina: Afli, aflahlutdeildir og ráðstöfun afla 19681998. Meginniðurstaða skýrslunnar er þessi: "..ekkert samanband virðist vera milli aflahlutdeildarkerfisins [kvótakerfisins] og byggðaþróunar hérlendis."

Tveir málsvarar sóknarstýringar, þeir Magnús Þór Hafsteinsson starfsmaður RÚV og Sveinbjörn Jónsson trillusjómaður, hafa sent mér tóninn vegna viðtals sem Fiskifréttir áttu við mig fyrir tveimur vikum síðan um fiskveiðikerfi Færeyinga.

Á undanförnum mánuðum hefur Magnús Þór Hafsteinsson, starfsmaður RÚV og norska blaðsins Fiskaren, rekið linnulausan áróður í fréttum Ríkisútvarpsins fyrir því að Færeyingar séu með betra fiskveiðistjórnunarkerfi en Íslendingar.

Mikil opinber umræða hefur verið um brottkast á Íslandsmiðum að undanförnu. Enginn mælir brottkasti bót. En það er vissulega undarlegt hversu lítið fer fyrir tilraunum til að greina hvað býr að baki því brottkasti sem á sér stað á Íslandsmiðum.

Það er undarlegt hversu margir fá útrás með því að ráðast gegn þeim aðferðum sem við Íslendingar höfum við að stjórna fiskveiðum.

Sjávarútvegsráðherrar, formaður sjómannadagsráðs, góðir hátíðargestir.