Greinasafn

Deila sjómanna og útvegsmanna er að baki. Sumir álíta að nú sé lokið langri átakahrinu sem einkennt hefur samskipti þessara aðila á undanförnum árum. Þetta hafi verið lokahnykkurinn með tilheyrandi látum og loksins sé búið að tappa almennilega af mannskapnum.

Það er ekki langt um liðið síðan íslenskt samfélag nánast logaði í deilum milli landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis. Deilurnar voru hatrammar og engum til gagns. Á undanförnum árum hafa viðhorfin færst til betri vegar og margir halda því fram að loksins hylli undir sátt í þessum efnum.

Fátt er furðulegra en lesa blaðagreinar um sjávarútvegsmál sem ganga út á að þekkja mann. Þessi atvinnugrein er alltof mikilvæg til að eiga skilið slíka umfjöllun. Bent er á einhvern sem fer í kringum kvótakerfið og þannig gefið í skyn að öll fiskveiðistjórnunin sé ónyt og eintómir glæpamenn í sjávarútvegi.

Það er athyglisvert að bera saman fiskveiðistjórnun Íslendinga og annarra ríkja. Alþekkt er niðurstaða sérfræðinganefndar OECD sem gerði samanburð á veiðifyrirkomulagi 25 ríkja og komst að þeirri niðurstöðu að íslenska kvótakerfið væri hið besta í heimi út frá hagkvæmni og fiskvernd.

Á vordögum 1998 samþykkti Alþingi Íslendinga nokkur lagafrumvörp til að leysa kjaradeilu útvegsmanna og sjómanna. Þessi frumvörp breyta í veigamiklum atriðum því stjórnkerfi sem gilt hefur í greininni.

Ákafar umræður hafa verið hér á landi um aflaheimildir til íslensks sjávarútvegs. Er það ekki nema von þar sem sjávarútvegur er án efa ein af aðalatvinnugreinum þjóðarinnar.

"Ég held að heildartekjur þjóðarbúsins verði hámarkaðar með fiskveiðistjórnunarkerfi eins og við erum með" - segir forstjóri Þjóðhagsstofnunar, Friðrik Már Baldursson.

Fáir mótmæla þeirri staðreynd að sjávarútvegur sé undirstaða atvinnulífs á Íslandi. Á undanförnum áratugum hefur útflutningur sjávarafurða verið á milli 70 - 80% af verðmæti alls vöruútflutnings landsmanna og um 50% af gjaldeyristekjum þjóðarinnar koma beint frá útflutningi sjávarafurða. Þetta eru óumdeildar staðreyndir sem tala sínu máli.

Ræða Kristjáns Ragnarssonar, formanns L.Í.Ú. á aðalfundi L.Í.Ú. 1998.

Auðugar og framtakssamar þjóðir, sem ekki þurfa á öllu fjármagni sínu að halda heima fyrir, reyna að gera sér það arðberandi með því að beita því á auðsuppsprettur annarra landa, sem starfsfé hafa minna. Þær vita eins vel og Filippus Makedóníukonungur, að engin borg er óvinnandi, ef asni klyfjaður gulli kemst þar inn um borgarhliðin.

Íslandssagan geymir margar hörmulegar sagnir af sjóslysum við strendur landsins. Í bók Gils Guðmundssonar, Frá yztu nesjum, segir frá mannskaðanum mikla í Önundarfirði í apríl árið 1812. Tólf skipum var róið til fiskjar frá bæjum í firðinum, ýmist átt- eða sexæringum.

Þær breytingar sem orðið hafa í íslenskum sjávarútvegi á undanförnum árum í kjölfar kvótakerfisins hafa snúið meira að útgerð og fiskvinnslu en að sölu- og markaðsmálum í greininni.

Mikil fiskgengd og góður þorskafli það sem af er þessu ári hefur vakið mikla athygli og umræður og sýnist sitt hverjum. Flestir fagna því þegar vel fiskast. En einnig hefur heyrst að mikil þorskgengd sé vandamál.

Svonefndar úthafskarfaveiðar á Reykjaneshrygg hafa gengið vel það sem af er vertíð í ár. Þetta eru mikil umskipti frá síðustu vertíð þegar erfiðlega gekk að finna karfa í einhverju magni og veiðar gengu illa og menn höfðu því miklar áhyggjur af ástandi stofnsins.

Sjómannadagsávarp 1998 - Kristján Þórarinsson Stofnvistfræðingur LÍÚ.

Þorskveiðar hafa gengið vel að undanförnu. Þessi velgengni fylgir í kjölfar margra ára erfiðleika við þorskveiðar þegar stofninn var lítill vegna ofveiði undangenginna ára. Og nú bregður svo við að það taka að heyrast raddir sem segja að þorskstofninn sé ofverndaður og nauðsynlegt sé að auka veiðarnar umfram ráðgjöf vísindamanna.

Í þessari fjórðu grein um orðanotkun í tengslum við sjávarútvegsmál, langar mig að fjalla um orðið þjóð.

Í þessari þriðju grein um orðanotkun í tengslum við sjávarútvegsmál, mun ég fjalla um orðið gjafakvóti.

Í fyrstu grein minni af fjórum um sérstaka orðanotkun í þágu áróðurs gegn sjávarútvegi, fjallaði ég um orðið eignatilfærsla. Að þessu sinni mun ég fjalla um orðið sægreifi, en síðar um orðin gjafakvóti og þjóð.

Í fjórum stuttum greinum langar mig að koma á framfæri gagnrýni á tiltekna orðanotkun í umræðu um sjávarútvegsmál. Ég tel gagnrýnina réttmæta. Fjögur orð ætla ég að taka til umfjöllunar en þau eru eignatilfærsla, sægreifi, gjafakvóti og þjóð.

Ég er staddur á bryggjunni þegar hann kemur út úr aðgerðarsal fiskvinnslunnar. Hann tekur af sér gúmmívetlingana, grettir sig upp í sólina og kveikir í sígarettu. Ég kalla hann Unglinginn í slóginu af því nú er svo mikið talað um Únglinginn í skóginum. Hann er ánægður með nafngiftina og segir við mig mannalega; þú ert alltaf að tjá þig um sjávarútvegsmálin.

Reykjavíkurbréf Morgunblaðsins frá 5. janúar s.l. bar nafn með rentu. Þar var lagt til að nýr skattur yrði lagður á landsbyggðina. Umrætt Reykjavíkurbréf var í raun stuðningsyfirlýsing við höfuðborgarsvæðið á kostnað landsbyggðar. Þessi skattur heitir veiðileyfagjald.

Í nýlegri skoðanakönnun, sem Markaðssamkipti ehf. unnu fyrir Stöð 2, koma fram athyglisverðar niðurstöður um afstöðu fólks til veiðigjalds.

Hvað myndi framkvæmdastjóri í sjávarútvegsfyrirtæki gera ef hann fengi rukkun inn á borð til sín um að greiða nokkrar milljónir króna í veiðigjald?

Það er gamalkunn staðreynd að Noregur er okkar helsta samkeppnisland á sviði sjávarútvegs, því er það mikilvægt fyrir okkur að fylgjast náið með þróun þar í landi og á helstu markaðssvæðum okkar.

Leiðari í Útveginum eftir Svein Hjört Hjartarson.