Auðlindagjald - Afstaða LÍÚ

1. Stjórn LÍÚ er sammála því afdráttarlausa áliti nefndarinnar að byggja eigi stjórn fiskveiða áfram á aflamarkskerfinu enda stuðlar það að hagræðingu og vel skipulögðum rekstri.

2. Stjórn LÍÚ er sammála nefndinni um að mest hagkvæmni næst ef gildistími úthlutunar aflahlutdeildanna er sem lengstur og framsal aflaheimilda frjálst.

3. Stjórn LÍÚ er sammála nefndinni og fagnar því að umræða um auðlindagjald snúist um að fullkomins jafnræðis atvinnugreina verði gætt varðandi greiðslu slíks gjalds.

4. Útvegsmenn eiga stjórnarskrárvarinn rétt til að stunda fiskveiðar. Þegar að því kom að nauðsyn bar til að takmarka aðgang að auðlindinni var eðlilegt að þeir fengju aflahlutdeildum úthlutað enda voru hagsmunir þeirra skertir. Því til viðbótar hafa yfir 80% veiðiheimilda skipt um hendur frá því að aflamarkskerfið var tekið upp og þannig hefur markmiði laganna um stjórn fiskveiða um hagræðingu verið fylgt af útvegsmönnum.

Með vísan til þessa telur stjórn LÍÚ að ekki beri að innheimta auðlindagjald vegna nýtingar fiskistofna við Ísland vegna stjórnarskrárvarinna atvinnuréttinda þeirra sem veiðarnar stunda.

Þrátt fyrir ofangreint er stjórn LÍÚ reiðubúin til viðræðna við stjórnvöld um greiðslu hóflegs auðlindagjalds enda megi það verða til að ná víðtækri sátt um stjórnun fiskveiða.

Í því sambandi verði m.a. eftirtalinna atriða gætt:

5. Stjórn LÍÚ hafnar alfarið uppboði ríkisins á aflahlutdeildum eða aflamarki.

6. Stjórn LÍÚ telur ljóst að skýrsluhöfundar geri sér ljósa grein fyrir að afkoma sjávarútvegsins um þessar mundir býður ekki upp á frekari álögur á greinina.

7. Stjórn LÍÚ leggur áherslu á að brýnt er að allri óvissu um framtíðarskipulag fiskveiðstjórnunar verði eytt enda hefur óvissa um varanleika úthlutunar veiðiheimilda tafið hagræðingu og framþróun í sjávarútvegi.

Reykjavík,  september 2000.

Ályktun stjórnar LÍÚ vegna tillagna nefndar um endurskoðun á lögum um stjórn fiskveiða

 Stjórn LÍÚ ítrekar þá afstöðu útvegsmanna að ekki beri að innheimta auðlindagjald vegna nýtingar náttúruauðlinda, en útvegsmenn eru tilbúnir til að greiða hóflegt auðlindagjald, enda verði það til þess að skapa stöðugleika í greininni. Stjórn LÍÚ ítrekar nauðsyn þess að þær reglur sem sjávarútvegsfyrirtækjum eru settar gildi til langs tíma, enda tefur öll óvissa fyrir nauðsynlegri hagræðingu og framþróun.

Stjórn LÍÚ áréttar þá skoðun sína, að komi til álagningar frekara auðlindagjalds á sjávarútveg, þá verði jafnræðis gætt við skattlagningu fyrirtækja sem nýta hverskonar náttúruauðlindir, enda samræmist skattlagning einnar atvinnugreinar umfram aðrar ekki jafnræðisreglu stjórnarskrárinnar.

Stjórn LÍÚ hafnar alfarið hugmyndum um fyrningarleið og uppboð veiðiheimida enda væri þar um að ræða þjóðnýtingu á stjórnarskrárvörðum atvinnuréttindum útvegsmanna.   Frá því að aflamarkskefið var tekið upp hafa yfir 80% veiðiheimilda skipt um hendur og þannig hafa þeir sem þær veiðiheimildir nýta greitt fullt verð fyrir þær. Uppboð veiðiheimilda myndi að auki leiða til óvissu og óstöðugleika sem gengur þvert á þjóðarhagsmuni.

  Tillögur meirihluta endurskoðunarnefndarinnar:

  1.         Tekið er undir það álit meirihluta nefndarinnar að nýta beri auðlindir sjávar á sjálfbæran hátt með heildarhagsmuni þjóðarinnar að leiðarljósi. Hagsmunum almennings, byggða og sjávarútvegs verður aðeins borgið ef sjávarútvegurinn er rekinn á hagkvæman hátt. Því styður stjórn LÍÚ það álit meirihluta nefndarinnar að aflamarkskerfið verði áfram meginstoð fiskveiðistjórnunar á Íslandi. Einnig er tekið undir það sjónarmið að nýtingarstefna fiskistofna verði mótuð með hámarksafrakstur í huga.

  2.         Stjórn LÍÚ styður þá tillögu meirihluta nefndarinnar að náð verði betri stjórn á veiðum smábáta. Stjórnin varar hins vegar við hverskonar hugmyndum um að veita smábátum sérstakar ívilnanir umfram önnur útgerðarform. Þar er átt við þá tillögu meirihluta nefndarinnar að úthluta krókaaflamarksbátum auknum heimildum í aukategundum og veita eigendum tiltekinna krókabáta fjárhagslega fyrirgreiðslu, sem öðrum stendur ekki til boða. Með því er verið að verðlauna sérstaklega aðila sem fóru ógætilega í fjárfestingum og fylgdu ekki þeim markmiðum sem sett voru um veiðar þessara báta.

3.         Stjórn LÍÚ telur að lágmarksgreiðsla auðlindagjalds skuli taka mið af núverandi greiðslum veiðieftirlitsgjalds sem á síðasta ári námu 243 milljónum króna.   Ekki er rétt að miða við tímabundnar greiðslur í Þróunarsjóð sjávarútvegsins sem námu 630 milljónum króna á síðasta ári. Skuldbindingar sjóðsins verða að fullu greiddar á árinu 2005 þegar lokið er greiðslu á kostnaði við smíði hins nýja hafrannsóknaskips.

  4.         Stjórn LÍÚ hafnar hugmyndum um að auðlindagjaldi verði varið til styrktar öðrum atvinnugreinum enda skekkja slíkir ríkisstyrkir alla samkeppnisstöðu.  Auðlindagjald á sjávarútveginn er fyrst og fremst landsbyggðarskattur sem mun draga mátt úr atvinnulífinu á landsbyggðinni en auka þenslu í mesta þéttbýlinu.

  5.         Stjórn LÍÚ er andsnúin hugmyndum um framsal á aflahlutdeild frá fiskiskipum til fiskvinnslustöðva enda hefur fiskveiðistjórnunin grundvallast á rétti útvegsmanna til nýtingar fiskistofna.  Slík breyting myndi valda erfiðleikum í samskiptum útvegsmanna og sjómanna.

6.         Stjórn LÍÚ styður hugmyndir nefndarinnar um aðgerðir til að koma í veg fyrir brottkast.

7.         Stjórn LÍÚ tekur undir hugmyndir nefndarinnar um aukið frjálsræði í sjávarútvegi er lýtur að takmörkun á heildareign á einstökum fisktegundum og heildareign aflahlutdeildar.

Reykjavík, september 2000

Skýrsla Endurskoðunarnefndar