Aðalfundur 2005
Ræða formanns Landssambands íslenskra útvegsmanna,
Björgólfs Jóhannssonar, á aðalfundi 27. október 2005.
Góðir fundarmenn.
Mikil umskipti hafa orðið í rekstrarumhverfi sjávarútvegsins á liðnu starfsári. Í ræðu minni á síðasta aðalfundi sagði ég að rekstrarumhverfi atvinnulífsins hefði verið nokkuð gott á undanförnum árum. Verðmæti fyrirtækja hefði aukist verulega, frjálsræði í viðskiptum aukist en að sjávarútvegur hefði setið eftir. Ég lýsti ánægju með áform um stóriðjuframkvæmdir en hvatti til að varlega yrði farið svo að stöðugleikanum yrði ekki ógnað. Enginn akkur væri í uppbyggingu stóriðju ef hún leiddi af sér verulegar skráveifur í annarri atvinnustarfsemi.
Því miður tókst ekki að hafa stjórn á efnahagsmálunum. Staðan um þessar mundir í rekstri sjávarútvegsfyrirtækja er óviðunandi sem rekja má fyrst og fremst til styrkingar íslensku krónunnar. Ég hef mikið velt því fyrir mér á undanförnum mánuðum hvað sé eiginlega að gerast á gjaldeyrismarkaði. Mér finnst málin liggja þannig að Seðlabanki Íslands hækkar vexti, eina ráðið að sagt er, til að halda aftur af verðbólgu, verðbólgu sem hefur verið drifin áfram af annars vegar utanaðkomandi aðstæðum og hins vegar heimatilbúnum. Utanaðkomandi aðstæður eru hækkun á olíuverði sem hefur haft veruleg áhrif á verðlag. Heimatilbúnar aðstæður kalla ég hækkun á verði fasteigna sem fyrst og fremst má rekja til ákvarðana um hækkun lánshlutfalls og lækkun vaxta hjá Íbúðalánasjóði. Erlendir aðilar koma svo með fé og nýta sér háa vexti með tilheyrandi afleiðingum.
Seðlabanki Íslands og Hagfræðistofnun Háskóla Íslands vöruðu við fyrirhuguðum breytingum á starfsháttum Íbúðalánasjóðs síðari hluta árs 2003. Þetta liggur fyrir en ekki var farið eftir þessum ábendingum. Breytingar á Íbúðalánasjóði settu í gang mikla breytingu á framboði og eftirspurn eftir íbúðahúsnæði, með tilheyrandi þenslu og hækkandi verði. Hvort tveggja hefur haft mikil áhrif á verðbólgu.
Það vekur furðu að stjórnvöld hafi ákveðið að auka ríkisumsvif í fjármálastarfsemi með þessum hætti á sama tíma og nýbúið er að einkavæða ríkisbankana og ýmis önnur fyrirtæki. Var það virkilega skoðun ráðamanna að bankarnir myndu ekki koma með svar þegar boðuð væri aukin samkeppni inn á tiltölulega öruggt útlánasvið. Það var þá fráleit skoðun, enda bentu sérfræðingar á þessa hættu fyrirfram svo og Seðlabankinn eins og áður sagði. Í mínum huga er hér um að ræða stærstan orsakavald fyrir því ástandi sem nú ríkir. Gífurleg þensla og tilheyrandi verðbólguþrýstingur.
Það hefur í sjálfu sér lítinn tilgang að velta sér uppúr því sem miður hefur farið í stýringu efnahagsmála. Nær lagi er að benda á til hvaða aðgerða er hægt að grípa þannig að breyting verði á því alvarlega ástandi sem ríkir. Hækkanir stýrivaxta Seðlabankans hafa einfaldlega leitt af sér að erlendir aðilar sjá möguleika til að nýta sér vaxtamun sem er milli Íslands og annarra landa. Þetta leiðir af sér innflæði fjármagns, frekari styrkingu krónunnar og aukna einkaneyslu. Þetta er vítahringur, víxlverkun, sem erfitt getur reynst að rjúfa.
Ég tel mikilvægt að viðurkenna þá staðreynd að undirliggjandi verðbólga stafar að mestu leyti af heimatilbúnum ástæðum. Þetta er einfaldlega staðreynd. Seðlabankinn mun ekki ná verðbólgumarkmiðum í tæka tíð með hækkun stýrivaxta. Hin svokölluðu ruðningsáhrif verða alltof dýrkeypt. Ruðningsáhrif þýðir á mannamáli að fyrirtæki heltast úr lestinni, fólk missir vinnuna og samfélagið allt tapar þegar upp er staðið. Undirliggjandi verðubólgu verður einfaldlega að tappa af.
Stýrivaxtahækkanir Seðlabankans hafa ekki virkað nema á lítinn hluta lánamarkaðarins, vextir á markaði hafa ekki fylgt þessum stýrivaxtahækkunum. Innkoma erlendra aðila í íslenskt efnahagskerfi á undanförnum vikum gengur einnig þvert á fyrirætlanir Seðlabankans um að slá á þenslu í landinu. Því tel ég þetta ráð bankans ónothæft við þessar aðstæður og að finna þurfi aðrar leiðir. Nær lagi væri að horfa til lækkunar vaxta, að minnsta kosti að tilkynna um að ekki verði frekari hækkanir vaxta eins og boðað hefur verið, þannig að erlendir spákaupmenn fengju aðeins fyrir hjartað og hyrfu á braut. Spákaupmennskan hlýtur að vera ógn sem Seðlabankinn hefur ekki reiknað með í dæmið til þessa. Það gengur ekki að halda áfram á þeirri braut að samfélagið byggi aukna neyslu á erlendum lántökum. Óumflýjanlega kemur að skuldadögum.
Einhverjum kann að finnast þessi orð mín óábyrg. Ef til vill eru þar innanum þeir sömu og spáðu því í mars síðastliðnum að meðalgengisvísitala þessa árs yrði 119,4. Á þeim tíma var gengisvítitalan 110 og hún þyrfti að vera nálægt 130 í dag til þess að spádómur þeirra rættist en ekki 102 eins og hún var við lokun markaða í gær. Þeir sem sjóinn sækja vita að stundum þarf að taka sjálfstýringuna af og handstýra í gegnum öldurótið. Reiknilíkön virka nefnilega áfram þótt allt sé komið í strand.
Ekki er nægjanlegt að Seðlabankinn komi einn að málum. Ríkisstjórnin verður einnig að koma að málum. En til hvaða aðgerða getur ríkisstjórnin gripið nú þegar? Kostir í stöðunni eru nokkrir. Mikilvægt er að ákvörðun verði tekin nú þegar um aukin kaup á gjaldeyri og ætti að nota til þess allt söluandvirði Símans, og meira til. Einnig er brýnt að breyta strax reglum Íbúðalánasjóðs varðandi vexti og lánshlutföll. Bankarnir eru þegar farnir að lækka þessi hlutföll og er það vel. Þessar aðgerðir munu draga úr þenslunni.
Stjórnvöld hafa til þessa róið á annað borð í stað þess að andæva í takt við Seðlabankann sem reynt hefur árangurslaust að spyrna við aukinni þenslu með vaxtahækkunum.
Annað atriði sem komið hefur illa við rekstur sjávarútvegsfyrirtækja á starfsárinu er gríðarleg hækkun olíuverðs á heimsmarkaði. Olíuverð hefur nær tvöfaldast á síðustu tveimur árum. Verð á gasolíu á Rotterdammarkaði er nú um 600 dollarar á tonnið. Ýmsar ástæður liggja að baki þessum hækkunum, sem við höfum lítið um að segja eða áhrif á.. Ekki eru nein teikn á lofti um að olíuverð breytist mikið á næstu misserum. Því er mikilvægt að útvegsmenn undirbúi sig undir að olíverð verði áfram hátt.
Mér finnst rétt að minnast á það hve sjávarútvegsfyrirtæki hafa staðið sig vel við þessar aðstæður undanfarna mánuði, sem er ekki síst traustu og öflugu starfsfólki fyrirtækjanna að þakka. Hins vegar verður að rýna í rekstrartölur fyrirtækja sem birtar hafa verið fyrir fyrri helming ársins. Ljóst er að þær hagnaðartölur byggja, hjá mörgum þeirra, á hagnaði af sölu eigna og gengismun af langtímalánum. Rekstrarhagnaður þeirra hefur yfirleitt minnkað mikið bæði í krónutölu og sem hlutfall af rekstrartekjum frá miðju ári vegna styrkingar krónunnar. Við slíkar rekstraraðstæður er mikilvægt að eiginfjárstaða fyrirtækja sé sterk og þannig er um flest sjávarútvegsfyrirtækin í dag. Þá stöðu má ekki síst rekja til þess umhverfis sem fyrirtækin hafa búið við sérstaklega hvað varðar fiskveiðistjórnunina. Styrkurinn væri meiri ef leikreglur þess hefðu ekki verið brotnar undanfarin ár. Ég tel mikilvægt að hafa þetta í huga. Þá hefur afurðaverð á erlendum mörkuðum hækkað umtalsvert á árinu sem hefur lagað rekstrarstöðuna.
Kjaramál
Í beinu framhaldi af síðasta aðalfundi undirrituðum við kjarasamning við Sjómannasamband Íslands og Farmanna og fiskimannasamband Íslands. Þetta þóttu merkileg tímamót þar sem ekki hafði tekist að ná samningum milli aðila um nokkurt skeið. Auðvitað gengur það ekki að kjarasamningar séu ekki gerðir milli aðila og því er það afar mikilvægt að samningar tókust. Samningurinn er kostnaðarsamur en ásættanlegur þegar horft er til þeirrar sáttar sem hann skapaði og ekki síður að friður verður um kjör sjómanna næstu árin. Þá gefur samningurinn möguleika á hagræðingu sem kemur báðum aðilum til góða. Það hefur löngum verið baráttumál okkar og raunar sjálfsagt mál að annar aðilinn hirði ekki allan ávinning af hagræðingu í starfseminni sem raunar var einsdæmi í atvinnurekstri.
Það var ekki síður ánægjuefni þegar samningar náðust við Vélstjórafélag Íslands á vormánuðum. Þeir samningar voru mjög í anda samningsins við Sjómannasambandið og Farmanna og fiskimannasambandið. Það er mikilvægt að allir viðsemjendur okkar séu með samninga til jafns tíma og að samræmi sé í samningum. Það voru því vonbrigði þegar vélstjórar felldu samninginn í atkvæðagreiðslu. Samningar við vélstjóra renna út um næstu áramót. Ég trúi því að við náum samningum við vélstjóra innan ekki of langs tíma.
Ástand fiskistofna og horfur
Flestir fiskistofnar á Íslandsmiðum eru í góðu eða mjög góðu ástandi um þessar mundir. Þannig hafa stofnar ýsu, ufsa og skötusels, svo dæmi séu tekin, vaxið mjög að undanförnu. Ástand nokkurra mikilvægra stofna veldur þó vonbrigðum og má þar helst nefna þorsk, grálúðu og karfa. Ástæður þessa eru mjög mismunandi eftir stofnum.
Búist er við hægum vexti þorskstofnsins nokkur næstu ár og er talið ólíklegt að unnt verið að auka ársaflann svo nokkru nemi næstu 3-4 árin. Skýrist þetta af því að þrír árgangar af síðustu fjórum eru taldir slakir. Því er viðbúið að afli uppvaxandi þorsks dragist nokkuð saman á næstu árum þegar þessir slöku árgangar taka við í veiðinni af sterkari árgöngum síðustu ára síðustu aldar.
Svo virðist sem straumhvörf hafi orðið í nýliðun þorskstofnsins eftir 1985, en síðan þá er stærð árganga mun minni en hún var í marga áratugi þar á undan. Á sama tímabili er hrygningarstofninn í sögulegri lægð. Sem betur fer hefur hrygningarstofninn eflst talsvert nokkur undanfarin ár, en sá galli er þó á að hrygningarstofninn byggist að mestu leiti upp á ungum fiski; í hann vantar stóran fisk sem getur gefið af sér fleiri, stærri og lífvænlegri afkvæmi. Enn um sinn er því mikilvægt að sýna aðgát við þorskveiðarnar og takmarka sókn í ókynþroska fisk. Við skulum minnast þess að þorskárgangar auka þyngd sína um það bil um 80% frá þriggja ára aldri til fjögurra ára aldurs og síðan aftur um 40% árið eftir. Með hóflegri sókn í ókynþroska fisk getur hrygningarstofninn eflst enn frekar og vonandi aftur getið af sér árganga af þeirri stærð sem þekktist á árum áður. Í þessu felst vonin um að unnt verði að auka þorskveiðar í framtíðinni.
Á sama tíma og nýliðun þorskstofnsins er léleg framleiðir ýsustofninn hvern metárganginn á fætur öðrum. Þannig er ýsuárgangur ársins 2002 sá stærsti sem sést hefur a.m.k. síðustu þrjátíu árin og árgangur 2003 síðan tvöfalt stærri. Jafnframt hefur leyfilegur hámarksafli ýsu þrefaldast á sjö árum og hefur ýsuafli íslendinga aldrei verið meiri.
En hvers vegna er svona mikill munur á viðgangi stofna þorsks og ýsu? Er skýringin ef til vill að hluta til fólgin í því, að ólíkt þorskstofninum hefur ýsustofninn aldrei verið ofveiddur í þeim mæli að aldurssamsetning og hrygningarstofn léti verulega á sjá? Þess vegna geti ýsustofninn nýtt sér góð umhverfisskilyrði til nýliðunar en þorskstofninn ekki?
Mikil óvissa ríkir um ástand karfastofna og horfur til framtíðar. Frá því að togararallið kom til sögunnar árið 1985 hafa safnast upplýsingar sem sýna að góðir árgangar gullkarfa sem bera uppi veiðina koma einungis með löngu millibili. Þannig hefur uppistaða veiðistofns og afla gullkarfa undanfarin ár verið 1985 árgangurinn en verður næstu árin árgangurinn frá 1990. Eftir það hafa ekki enn bæst fleiri sterkir árgangar í stofninn. Gullkarfaaflinn hefur verið í nokkurri lægð mörg undanfarin ár og viðbúið er að aflinn minnki enn frekar á næstu árum. Ekki er von til að aflinn geti aukist aftur að marki fyrr en annar sterkur árgangur kemur inn í veiðina.
Ástand stofna djúpkarfa bæði við landgrunnsbrúnina og í úthafinu er áhyggjuefni. Vísindamenn segja okkur nú að hér sé um tvo aðskilda stofna að ræða en rifja má upp að þeir sögðu okkur hið gagnstæða fyrir aðeins tveimur árum síðan. Mikil óvissa ríkir um tengsl þessara stofna og um göngur djúpkarfa á milli svæða. Þó er staðfest að djúpkarfi gengur í einhverjum mæli úr úthafinu upp að landgrunnsbrúninni. Mikil veiði og óstjórn á karfaveiði í úthafinu er mikið áhyggjuefni í þessu sambandi. Þar er beitt einni og sömu stjórnun, að ráðum Alþjóðahafrannsóknaráðsins, á veiðum úr tveimur aðskildum stofnum, djúpkarfa og úthafskarfa. Afleiðingin er sú að veruleg hætta er á ofveiði djúpkarfans. Framganga Alþjóðahafrannsóknaráðsins í þessu máli er óskiljanleg og vandséð hvað hún á skylt við vísindi.
Ástand íslenska síldarstofnsins er talið gott og bergmálsmælingar gefa til kynna að stofninn hafi farið vaxandi á undanförnum árum. Skipstjórar sem síldveiðar stunda hafa sömu sögu að segja og telja að mikið magn síldar sé á miðunum. Þrátt fyrir þessa stöðu mála telja vísindamenn óvissu ríkja um stærð hrygningarstofns síldar. Sú óvissa stafar af ósamræmi í aldursgreindum aflagögnum og bergmálsgögnum. Stofnmat með aldursaflaaðferð gefur talsvert lægra gildi en stofnmat með bergmálsaðferð. Hafrannsóknastofnunin hyggst bergmálsmæla síld í janúar. Sá tími er valinn vegna þess að þá eru taldar mestar líkur á að síldin sé í vetursetuástandi og hafi skilið sig frá öðrum fiski. Í þeim leiðangri verður lögð sérstök áhersla á töku sýna til aldursgreiningar til að unnt verði að meta magn elstu síldar af meira öryggi.
Miklar umræður hafa orðið um samspil þorsks og loðnu að undanförnu og hugsanleg áhrif loðnuveiða á þetta samspil. Við munum hlíða á erindi um þetta efni á aðalfundinum.
Ljóst er að með aukinni útbreiðslu hlýsjávar til norðurs hefur útbreiðsla loðnunnar breyst og hún hopað í norður og vestur og að miklu leiti út fyrir útbreiðslusvæði þorsksins. Þannig heldur smáloðnan ekki lengur til svo neinu nemi á uppeldisslóð þorsks og því hefur smáþorskur þurft að snúa sér að öðru æti. Ennfremur hafa göngur hrygningarloðnu breyst, vafalaust að hluta til vegna breyttra umhverfisskilyrða. Erfiðara er að ráða í hvort loðnuveiðar hafi haft óhagstæð áhrif til breytingar á loðnugöngur og þá í hvaða mæli. Í þessu sambandi hafa helst verið nefnd hugsanleg áhrif loðnuveiða í flotvörpu.
Afar brýnt er að vísindamenn beini sjónum sínum að þessum og öðrum spurningum hvað loðnuna varðar. Við höfum hvatt þá til þess um langt árabil. Einnig er orðið tímabært að leggja mat á þá reglu sem beitt er við stjórn loðnuveiða. Er nægilegt að skilja eftir 400 þúsund tonn af loðnu til hrygningar? Eða er það ef til vill yfirdrifið? Væri til bóta að takmarka þau svæði þar sem heimilt er að veiða loðnu í flotvörpu, í þeirri von að draga megi úr hættu á því að veiðarnar trufli torfumyndun og göngur? Við þessum spurningum þurfum við svör. Þau svör sem nú eru helst höfð í frammi eru í of miklum mæli getgátur og í of litlum mæli byggð á vísindalegum rannsóknum. Hér verða því vísindamennirnir að taka til hendinni án tafar.
En það er á fleiri sviðum sem brýnt er að efla hafrannsóknir. Veiðar á ýmsum tegundum flatfiska hafa farið vaxandi á undanförnum áratugum og er um að ræða talsverða sérhæfingu og aukningu í verðmætasköpun. Þekking á þessum stofnum og vitneskja um stofnstærð og veiðiþol er hins vegar ófullnægjandi. Brýnt er að Hafrannsóknastofnunin bæti hér úr með því að hefja reglubundna stofnmælingu flatfiska, eða flatfiskarall, til að tryggja að þessir tiltölulega litlu en samanlagt afar verðmætu stofnar verði nýttir á skynsamlegan og hagkvæman hátt.
Við höfum einnig um langt árabil lagt áherslu á mikilvægi þess að veiðarfærarannsóknir verði efldar til muna. Rannsaka þarf bæði ánetjun og möskvasmug við veiðar á uppsjávarfiski í flotvörpu með það í huga að gera megi úrbætur þar sem þörf er á. Einnig þarf að efla rannsóknir á kjörhæfni botnvörpu og hvernig hún verði best tryggð. Er það með skiljum og þá hvernig skiljum? Eru legggluggar kannski besta leiðin til að auka kjörhæfni botnvörpunnar? Vinna er hafin við að svara þessum spurningum, en með núverandi mannskap og skipatíma gengur þetta alltof hægt.
Til að þetta allt sé hægt þarf að auka fjárveitingar til hafrannsókna verulega. Þá þarf aðkoma útvegsmanna og annarra sem starfa í greininni að vera meiri við stefnumótun, forgangsröðun og framkvæmd rannsókna. Það er mjög mikilvægt þannig að nýting fjármuna verði sem best og skili sem mestum árangri.
Samtök útgerða í ESB, Noregi og Íslandi undirrituðu samkomulag um nýtingu kolmunnastofnsins í lok september síðastliðinn. Ekki hefur tekist að fá útgerðir í Færeyjum og Rússlandi til að taka þátt í þessu samkomulagi. Þrátt fyrir það er það samkomulag sem náðist afar mikilvægt fyrir framtíðarskipulag á nýtingu kolmunnastofnsins. Ljóst er orðið að veiðiráðgjöf á undanförnum árum hefur verið ófullkomin en veiðiráðgjöf fyrir árið 2006 er 1,5 milljón tonn.
Ekki hefur náðst samkomulag um skiptingu veiðiréttar úr norsk-íslenska síldarstofninum. Veiðar okkar gengu vel í ár og við veiddum tæp 160 þúsund tonn. Þá gekk síldin í meira mæli í íslenska lögsögu en áður. Þetta er afar mikilvægt í samningaviðræðum um skiptingu veiðiréttar í framtíðinni. Mikilvægt er að ná samkomulagi því að ella eru líkur á ofveiði sem skaðar alla aðila til lengri tíma litið.
Hvalveiðar
Við höfum lengi hvatt til þess að hvalveiðar í atvinnuskyni hefjist á ný hér við land. Vísindaveiðar á hrefnu hófust sumarið 2003 og hefur nú helmingur þeirra dýra, sem áætlunin gerir ráð fyrir, verið veiddur. Vísindaveiðar á langreyði og sandreyði eru því miður enn ekki hafnar, en nauðsynlegt er að þær hefjist næsta sumar.
Þá er að okkar mati mikilvægt að hvalveiðar í atvinnuskyni hefjist strax næsta vor og bindum við vonir við að nýr sjávarútvegsráðherra taki þar af skarið, en hann hefur lengi verið fylgismaður hvalveiða.
Við sem höfum lifibrauð okkar af nýtingu fiskistofnanna á Íslandsmiðum óttumst að mikil fjölgun hvala í hafinu kringum landið hafi mjög neikvæð áhrif á afrakstur helstu nytjastofna, en hvalarannsóknir Hafrannsóknastofnunarinnar munu að líkindum staðfesta það að sá ótti er á rökum reistur. Í því ljósi er mjög brýnt að gagnaöflun verði hraðað eins og kostur er.
Um áróður andstæðinga hvalveiða ætla ég ekki að hafa mörg orð. Reynslan hefur sýnt að veiðar okkar hafa hverfandi, - ef nokkur -, áhrif á ferðamannastraum til landsins.
Stefnumótun LÍÚ
Á starfsárinu hafa stjórn og starfsmenn fjallað um stefnu og framtíðarsýn samtakanna. Mörg undanfarin ár höfum við útvegsmenn átt undir högg að sækja í almennri umræðu. Hart hefur verið að okkur sótt þar sem kvótakerfið er útmálað sem einhverskonar tæki til þess að hlaða undir okkur persónulega. Ljóst er, að til þess að mæta þessum áróðri þurfum við að setja aukinn kraft í jákvæða upplýsingamiðlun út í samfélagið. Að öðrum kosti er hætta á að alið verði áfram á misskilningi og ranghugmyndum um nauðsyn og eðli fiskveiðistjórnunarinnar og mikilvægi hennar fyrir þjóðarbúið.
Í vinnu okkar hefur því verið velt upp hvernig breyta megi starfsemi samtakanna þannig að þau verði öflugri í opinberri umræðu. Við útvegsmenn þurfum að sameinast í því að auka upplýsingar til þjóðarinnar um þann hag sem hver og einn hefur af því að hér sé rekin ábyrg fiskveiðistjórnun og að núverandi fyrirkomulag skili auknum lífsgæðum til allra.
Líklegt er að allt of fáir hafi fótað sig á eðli fiskveiðistjórnunarinnar enda áróðurinn í aðra átt. Skilgreining atvinnuréttar og nýtingarréttar er tiltölulega nýtilkomin á sviði sjávarútvegs, á sama tíma og í öðrum atvinnugreinum er slík skilgreining jafngömul þjóðinni. Það má nefnilega að mörgu leiti líkja skilgreiningu nýtingarréttar sjávarauðlinda við landnám, eins og það gerðist í árdaga. Þá skiptu þeir sem höfðu afkomu af landsins gæðum með sér þessum takmörkuðu gæðum, og skildu, að forsenda friðsamlegrar sambúðar og hagsældar var virðing fyrir réttindum manna til þessara afnota landsins. Jarðir mynduðust og eignarréttur yfir þeim hefur verið ein af frumforsendum lýðréttinda frá landnámi. Auðvitað hafa jarðir gengið kaupum og sölum, en engri íslenskri ríkisstjórn hefur hingað til hugkvæmst að nota aðferð Mugabes forseta Zimbabwe, að taka jarðir af eigendum þeirra og skipta þeim upp á milli annarra. Það tíðkaðist í þjóðnýtingarstefnu kommúnismans, sem allir vita hvaða árangri skilaði, en í vestrænum samfélögum telst slíkt óþekkt.
Í sjávarútvegi höfum við til skamms tíma mátt búa við þessháttar stjórnfyrirkomulag. Nýtingarréttur hefur verið skertur með fyrirvaralitlum stjórnvaldsákvörðunum og hann færður til annarra, án þess að fyrir komi bætur. Rætt hefur verið um þjóðnýtingu, en í þeirri umræðu hefur verið horft fram hjá því, að verðmæti auðlindarinnar liggur ekki síst í rekstri þeirra fyrirtækja sem hafa byggt afkomu sína á nýtingu hennar. Ef grundvellinum er kippt undan þeim rekstri er hætt við að mikil verðmæti glatist.
Þetta er ekkert nýtt, en því er ég að benda á þetta nú, að sú vinna sem fram hefur farið varðandi stefnumótun samtakanna, hefur ekki síst miðað að því að geta barist fyrir þessum grundvallarréttindum. Án þeirra getur sjávarútvegur ekki skilað þeim árangri og arðsemi sem samfélagið krefst af honum. Án þeirra geta fyrirtækin ekki starfað með eðlilegum hætti og haldið áfram á þeirri braut hagræðingar og aukinnar verðmætasköpunar sem kvótakerfið hefur sannanlega haft í för með sér.
Í framtíðarsýn LÍÚ höfum við lagt áherslu á almenna hagsmuni sjávarútvegsins og að samtökin einbeiti sér að því að sameina krafta allra atvinnurekenda í sjávarútvegi. Það mun krefjast þess að við setjum aukið afl í starfsemina. Við höfum sett þekkingu, framfarir og arðsemi sem leiðarljós samtakanna í næstu framtíð og viljum með því móta þann ramma sem markar megináherslur í starfseminni. Við viljum móta markvissa starfsáætlun fyrir hvert starfsár sem leggur áherslu á tiltekin átaksverkefni.
Við viljum leggja áherslu á að réttur til nýtingar fiskistofna er ekki þröngt hagsmunamál fárra aðila, heldur forsenda þess að við getum áfram talist meðal fremstu fiskveiðiþjóða heims.
Við viljum leggja aukna áherslu á jákvæða kynningu á málefnum sjávarútvegsins. Það verður best gert með því að nýta krafta þeirra fjölmörgu fulltrúa sem hér eru inni. Þannig náum við best að nýta það afl sem í samtökunum og okkur sjálfum býr.
Kæru félagar.
Þrátt fyrir hina tímabundnu erfiðleika sem nú ganga yfir í íslenskum sjávarútvegi skulum við ekki láta þá draga úr okkur kjarninn. Við skulum fremur efla með okkur þann kraft sem okkur býr og nýta hann til þess að vinna fleiri sigra. Þannig munum við tryggja íslenskum sjávarútvegi áfram verðugan sess, - í fararbroddi -, á heimsvísu.
Góðir fundarmenn.
Þann 27. september síðastliðinn tók Einar K. Guðfinnsson við sem sjávarútvegsráðherra. Mörgum útvegsmanninum brá óneitanlega í brún að Einar væri valinn til þessa mikilvæga embættis. Hér er á ferðinni maður sem ber mikla ábyrgð á þeim breytingum á fiskveiðistjórnuninni sem okkur hafa þótt óeðlilegar, tilflutningi á aflaheimildum frá einum útgerðarmanni til annars. Einar hefur sagt að ekki verði um frekari tilfærslur aflaheimilda að ræða í hans ráðherratíð. Ég treysti orðum hans. Það er mikilvægt að gagnkvæmt traust ríki milli þeirra sem vinna í sjávarútvegi og sjávarútvegsráðherra. Við munum leggja okkar af mörkum til að svo geti orðið. Við vitum að Einar á djúpar rætur í sjávarútvegi og óskum honum alls velfarnaðar í starfi. Árna M. Mathiesen fyrrverandi sjávarútvegsráðherra vil ég þakka samstarfið á undanförnum árum og óska honum alls góðs í erfiðu og krefjandi starfi.
Ég vil þakka starfsfólki og stjórnarmönnum Landssambands íslenskra útvegsmanna fyrir vel unnin störf og gott samstarf á starfsárinu.
Ég segi þennan 66. aðalfund Landssambands íslenskra útvegsmanna settan.
