Réttarstaða sjómanna við uppsögn

HRD 804/1994

Í dómi Hæstaréttar segir:

„Vinnuskylda í þágu stefnda hvíldi á áfrýjanda á uppsagnartíma frá 1. apríl til 30. júní 1991. Ósannað er gegn eindregnum mótmælum stefnda, að áfrýjandi hafi verið leystur undan þeirri skyldu, hvorki áður en hann réð sig til annars vinnuveitanda né síðar á uppsagnartímanum. Réttur hans til launa úr hendi stefnda féll því niður frá þeim tíma, er hann af þessari ástæðu gat ekki lengur efnt samningsskyldur sínar gagnvart honum. Með skírskotun til þessa og forsendna hins áfrýjaða dóms ber að staðfesta hann.”


HRD 2120/1994

Stýrimanni sagt upp og fór hann úr skipsrúmi eftir að hann taldi að nýr maður hefði verið ráðinn í hans stað. Hæstiréttur taldi í forsendum sínum það ekki skipta máli hvort eða hvenær nýr maður hafi verið ráðinn í stað stýrimannsins aðeins að hann hafi farið án frávikningar eða annarra vanefnda af hálfu útgerðarmanns úr skiprúmi áður en uppsagnarfestur var liðinn og því átti  hann ekki rétt til launa í uppsagnarfresti.

HRD 656/1998

Skipstjóra sagt upp vegna sölu á bát og átti hann rétti til laun í uppsagnarfresti. Uppsagnarfrestur byrjaði að líða við uppsögn en ekki við afhendingu skips.  Um réttarstöðuna og rétt til launa vegna uppsagnarinnar segir svo í forsendum dóms Hæstaréttar.

HRD 219/2004, kveðinn upp 25. nóvember 2004.

J, sem starfaði sem yfirvélstjóri á fiskiskipi Þ hf., gerði samkomulag við Þ hf. um að hann færi í launalaust leyfi á tímabilinu frá 12. maí til 5. ágúst 2003. Nýr skipstjóri mun síðan hafa tekið við skipinu í byrjun sumars 2003 og óskað eftir að skipt yrði um yfirvélstjóra. Var J sagt upp störfum 13. júní sama árs. Þann 20. sama mánaðar lýsti J því yfir að fyrrgreint samkomulag væri fallið niður jafnframt því sem hann bauð fram starfskrafta sína. Hinn 8. ágúst 2003 var nýr yfirvélstjóri lögskráður á skipið í stað J. Í máli sem J höfðaði á hendur Þ hf. var deilt um hvort hann ætti rétt á bótum samkvæmt 25. gr. sjómannalaga þar sem ráðningarsamningi hans hafi verið rift við ráðningu nýs yfirvélstjóra á skipið í sinn stað 8. ágúst 2003. Í málinu var óumdeilt að J naut þriggja mánaða uppsagnarfrests samkvæmt 2. mgr. 9. gr. sjómannalaga. Talið var að samkomulag aðila um launalaust leyfi J hafi ekki girt fyrir rétt Þ hf. til að segja J upp störfum meðan á leyfinu stóð. Aftur á móti hafi J í verið vikið úr skiprúmi 8. ágúst 2003 með þeim hætti að nýr yfirvélstjóri var ráðinn í hans stað áður en uppsagnarfrestur hans var á enda runninn. Ákvæði 3. mgr. 25. gr. laganna girti hins vegar fyrir bætur til J sem vikið var úr skiprúmi eftir uppsögn. Var kröfu hans um bætur vegna ólögmætrar brottvikningar úr skiprúmi því hafnað.
Dómur Hæstaréttar.

Dómur sem varðar uppsagnarfrest vélstjóra


HRD 319/2002, kveðinn upp 12. desember 2002.

H, sem starfað hafði sem vélstjóri á togara S hf. frá janúar 2000, var sagt upp störfum í ágúst sama ár þegar skipinu var lagt og fiskveiðum hætt og því breytt í flutningaskip. Ekki var gerður skriflegur ráðningarsamningur við H en óumdeilt var að hann hefði verið ráðinn til starfa ótímabundið. S hf. greiddi H lágmarkslaun, kauptryggingu og orlof, á uppsagnarfrestinum sem H tók við án athugasemda. Í júní 2001 krafðist H hins vegar greiðslu meðallauna í uppsagnarfresti með vísan til dóms Hæstaréttar í málinu nr. 326/2000. Talið var að H hefði mátt vænta þess að skipið stundaði fiskveiðar á ráðningartíma hans. Breyting skipsins í flutningaskip hefði mátt jafna til þess að því hefði verið lagt sem fiskiskipi en H hafði verið ráðinn sem vélstjóri á slíkt skip. Var fallist á með héraðsdómi að fyrrnefndur dómur hefði fordæmisgildi í málinu en S hf. hefði getað hagað ráðstöfunum sínum á þann veg að starfslok H féllu saman við stöðvun á úthaldi skipsins til veiða. Var krafa H til meðallauna á uppsagnarfresti því tekin til greina, en miðað var við meðallaun hans á öllu ráðningartímabilinu.
Dómur Hæstaréttar.

Dómar varðandi uppsögn sjómanns


HRD 342/2003, kveðinn upp 11. mars 2004.

S sagði A skriflega upp störfum með þriggja mánaða fyrirvara í samræmi við ákvæði gildandi kjarasamnings og 9. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. A vann út uppsagnarfrestinn og fékk að fullu greitt fyrir þá vinnu sína. Talin var ósönnuð sú fullyrðing A að uppsögnin hafi brotið gegn 65. gr. stjórnarskrárinnar eða öðrum lagaákvæðum. Uppsögnin var samkvæmt þessu talin heimil og var S sýknaður af öllum kröfum A.
Dómur Hæstaréttar.

HRD 354/2003, kveðinn upp 25. mars 2004.

H starfaði sem stýrimaður á skipi í eigu S. Í kjölfar þess að skipið var látið í slipp kom upp ágreiningur milli S og skipverja um greiðslu kauptryggingar og varð H og framkvæmdastjóra S sundurorða vegna þessa. Nokkru síðar var H sagt upp störfum með þriggja mánaða uppsagnarfresti og vann hann uppsagnarfrestinn. Taldi hann uppsögnina byggða á ólögmætum sjónarmiðum og krafðist þess að honum yrðu greidd laun í þrjá mánuði frá starfslokum. Talið var að formlega hefði verið rétt staðið að uppsögn H og honum hefðu verið greidd laun á lögbundnum uppsagnarfresti. Ekki var fallist á að jafna hefði mátt stöðu H við stöðu trúnaðarmanns stéttarfélags samkvæmt 9. gr. laga nr. 80/1938 um stéttarfélög og vinnudeilur og var S því sýknað.
Dómur Hæstaréttar.

HRD 373/2003, kveðinn upp 25. mars 2004.

G stýrimaður á skipi í eigu S veiktist í veiðiferð og þurfti að sigla með hann í land. Var í kjölfarið gerður við hann starfslokasamningur og honum greitt sem svaraði einum mánaðarlaunum. Síðar var honum greitt það sem á vantaði upp á þau tveggja mánaða laun í veikindaforföllum sem hann átti rétt á samkvæmt 1. mgr. 36. gr. sjómannalaga nr. 35/1985. Talið var að með gerð starfslokasamningsins hafi S vikið G úr skipsrúmi án nægilegra ástæðna og ætti hann því rétt til launa í þrjá mánuði.
Dómur Hæstaréttar.