Viðskipti með aflamark - Bréf RSK

Til skattstjóra Reykjavík 30. júlí 2002 2002050335

G-ákv 1017/02

Viðskipti með sjávarafla og aflamark

Bréf þetta er ritað skattstjórum á grundvelli 101. gr. laga nr. 75/1981, um tekjuskatt og eignarskatt, og 39. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Athygli ríkisskattstjóra hefur verið vakin á viðskiptum af tilteknum toga með sjávarafla og aflaheimildir milli útgerða og fiskvinnslufyrirtækja. Samkvæmt frásögnum eru viðskiptin með eftirgreindum hætti:

Samið er um kauprétt fiskvinnslu á tilteknum afla. Fyrir aflann skal fiskvinnslan greiða tiltekna fjárhæð í peningum, en jafnframt skal hún leggja útgerðinni til tiltekið aflamark (leigukvóta). Aflamarkið getur verið almennt aflamark, krókaaflamark, þorskaflahámark eða sóknardagar eftir því sem veiðileyfi viðkomandi skips eða báts stendur til. Algengt er að fyrir hvert tonn af óslægðum þorski leggi fiskvinnslan til aflamark fyrir tonn af þorski (tonn á móti tonni).

Af framangreindu tilefni vill ríkisskattstjóri taka eftirfarandi fram:
Við færslu viðskiptanna til bókar og í skattskilum verður að líta á viðskiptin í heild. Ljóst er að útgerðin fær fyrir afla, ekki aðeins þá greiðslu sem reidd er fram í peningum, heldur einnig aflamark. Heildarverð aflans er því samtala þeirrar fjárhæðar sem greidd er í peningum og verðmætis þess aflamarks sem lagt er til. Til tekna hjá útgerðinni, sbr. B-lið 7. gr. laga nr. 75/1981, ber að færa heildarverðið og telst það til virðisaukaskattsskyldrar veltu hennar, sbr. 11. gr. laga nr. 50/1988.

Útgerðinni ber að tilgreina á sölureikningi heildarverð afla og virðisaukaskatt af því verði, sbr. 1. mgr. 7. gr. og 1. mgr. 20. gr. laga nr. 50/1988. Fiskvinnslan byggir síðan gjaldfærslu og innskattsfærslu vegna kaupa á afla á sölureikningi útgerðar. Aflamark eru bundið við tiltekið skip eða bát, sem veiðileyfi hefur. Fiskvinnsla getur ekki haft yfirráð aflamarks nema að eiga slíkt fley til að vista aflamark á. Dæmi eru um slíkt og er þá aflamark flutt af skipi fiskvinnslunnar til skips útgerðar. Algengara er þó í umræddum viðskiptum að fiskvinnslan eigi ekki skip og þar af leiðandi ekki aflamark. Gerast kaupin þá þannig að fiskvinnsla greiðir fyrir aflamark sem flutt eru af skipi seljanda þeirra yfir á skip útgerðar. Fiskvinnslan eignast þannig að formi til aldrei heimildina heldur leggur út fyrir henni.

Í síðarnefnda tilvikinu má ljóst vera að fé það sem fiskvinnslan reiðir fram við kaup aflamarks myndar, ásamt beinu fjárgreiðslunni fyrir aflann, heildarverð hans. Í fyrrnefnda tilvikinu, þ.e. þegar fiskvinnslan hefur yfir að ráða úthlutuðu aflamarki, kann hins vegar að vera að verðmæti aflamarks liggi ekki fyrir með jafn óyggjandi hætti. Í slíkum tilvikum er rétt að miða verðmæti við almennt gangverð, sbr. skattverðsreglu 2. mgr. 8. gr. laga nr. 50/1988. Þar er kveðið á um að við skipti á vörum og þjónustu beri að miða skattverð við almennt gangverð í sams konar viðskiptum. Við að leiða fram almennt gangverð aflamarks má leita fanga hjá Fiskistofu þar sem skylt er að tilkynna henni hennar flutning aflamarks og verð þess. Einnig er rétt að kanna gangverð aflamarks hjá kvótasölum, t.d. kvótamiðlun LÍÚ. Um gangverð á afla er hægt að afla upplýsinga hjá fiskmörkuðum og Verðlagsstofu skiptaverðs.

Í þeim tilvikum að fiskvinnsla framselur til útgerðar eigið aflamark er um sölu að ræða. Tekjur af slíkri sölu ber fiskvinnslunni að sjálfsögðu að færa sér til tekna í bókhaldi sínu og skattskilum. Í þessu sambandi skal ítrekað að um er að ræða sölu aflamarks (kvótaleigu), en ekki sölu aflahlutdeildar (kvótasölu), sem kaupanda bæri að eignfæra. Söluverð aflamarks telst til veltu undanþeginnar virðisaukaskatti, skv. 6. tl. 1. mgr. 12. gr. laga nr. 50/1988, eins og ákvæðið hefur verið túlkað í skattframkvæmd.

Aflamark, sem útgerðin kaupir með framangreindum hætti, hvort heldur er af fiskvinnslunni eða þriðja aðila fyrir milligöngu fiskvinnslunar, er henni heimilt að gjaldfæra. Sem tekjur af viðskiptunum ber að færa eins og að framan greinir heildarverðið sem fæst fyrir aflann í formi peningagreiðslu og aflaheimildar. Ekki er útgerðinni heimilt að færa aðeins þann hluta sem greiddur er í peningum til tekna. Slíkt samræmist hvorki ákvæðum laga nr. 50/1988 varðandi skattskylda veltu og skattverð, eins og að framan er rakið, né samræmist það ákvæði 6. gr. bókhaldslaga nr. 145/1994 um að bókhaldi skuli haga þannig að á skýran og aðgengilegan hátt megi rekja viðskipti og notkun fjármuna.

Sé aflamark flutt á skip útgerðar áður en gagngjaldið (aflinn) er afhent, þá verður að líta á flutninginn sem fyrirframgreiðslu sem útgerðinni ber að standa skil á virðisaukaskatti af, sbr. 3. mgr. 13. gr. laga nr. 50/1988.

Virðingarfyllst
Bragi Gunnarsson / Ingibjörg Ingvadóttir

Bréf LÍÚ til Ríkisskattstjóra varðandi bréf embættisins þann 30.júlí 2002 varaðandi viðskipti með sjávarafla og aflamark.  

Ríkisskattstjóri,
b.t. Braga Gunnarssonar og Ingibjargar Ingvadóttur,
Laugavegi 166
105 Reykjavík.

                                                                        Reykjavík 22.9.2002.

Vísað er til bréfs Ríkisskattstjóra til skattstjóra dags. 30. júlí 2002 um viðskipti með sjávarafla og aflamark sem samtökunum var sent afrit af.

Samkvæmt dómi Hæstaréttar frá 10. maí 2001 í málinu nr. 369/2000 segir m.a. "Í framangreindum dómum Hæstaréttar frá 18. júní 1999 er tekið fram, að samningar um „tonn á móti tonni" feli í sér, að aflamarkið, sem útgerðarmaðurinn fær, sé honum ekki til frjálsrar ráðstöfunar og hafi því ekki sjálfstætt markaðsgildi fyrir hann. Í því felst, að útgerðarmaðurinn getur ekki ráðstafað aflanum til annars en kaupanda aflans og ekki fengið hærra verð fyrir hann en hann hefur samið um við kaupandann. Samningur útgerðarmanns við fiskkaupanda mátti hins vegar ekki hafa í för með sér lægra skiptaverð en ella hefði verið og fela í raun í sér, að sjómenn væru látnir taka þátt í útgerðarkostnaði, sem er óheimilt lögum samkvæmt, og gat slíkur samningur ekki tryggt þeim hæsta gangverð fyrir fiskinn eins og kveðið er á um í kjarasamningnum."

Samkvæmt tilvitnuðum orðum í dómi Hæstaréttar ber útgerð einfaldlega að skipta úr því aflaverðmæti sem hún hefði fengið frá fiskkaupandanum ef útgerðin hefði sjálf lagt til allt aflamarkið.  Þess eru dæmi að útgerð og fiskvinnsla semji um að útgerðin veiði ákveðið aflamark sem fiskvinnslan leggur til og fái greitt sama verð fyrir aflann og ef útgerðin legði til allt aflamarkið.  Dæmi um þetta má nefna í rækjuveiðum, en undanfarið hefur leyfilegt heildaraflamark í rækju ekki veiðst. Þá eru dæmi þessa við veiðar á uppsjávarfiski.  Þetta gerist þó aflamark í viðkomandi tegundum gangi kaupum og sölum og því megi finna gangverð aflamarks. Í þessum tilvikum er verðmæti aflamarksins ekkert enda er það útgerðinni ekki til frjálsrar ráðstöfunar og hefur ekki sjálfstætt markaðsgildi fyrir hana, sbr. orð Hæstaréttar. Það er aðilum afar mikilvægt að í tilvikum sem þessum séu yfirvöld, þ.m.t. skattayfirvöld, meðvituð um stöðuna frá upphafi þannig að ekki komi til eftirmála.

Hér með óska ég eftir fundi með fulltrúum Ríkisskattstjóra við fyrsta tækifæri þar sem þetta málefni verði tekið til umfjöllunar.  Ég hef átt í viðræðum við fulltrúa Fiskistofu og Verðlagsstofu skipaverðs vegna þessa og óska þess að fá að boða fulltrúa þessara stofnana á fundinn.

                                        Virðingarfyllst,

                                                  f.h. Landssambands íslenskra útvegsmanna,

                                                  _______________________________________________

                                                  Friðrik J. Arngrímsson framkvæmdastjóri.

Afrit:
Fiskistofa - b.t. Árna Múla Jónassonar aðstoðarforstjóra.
Verðlagsstofa skiptaverðs - b.t. Valtýs Þór Hreiðarssonar forstöðumanns.

Skiptaverðmæti. Sjómenn. Kjarasamningur. Aflamark. Matsgerð.

Dómur Hæstaréttar.

Mál þetta dæma hæstaréttardómararnir Garðar Gíslason, Guðrún Erlendsdóttir, Haraldur Henrysson, Hrafn Bragason og Pétur Kr. Hafstein.

Áfrýjandi skaut máli þessu til Hæstaréttar með stefnu 2. október 2000. Hann krefst sýknu af öllum kröfum stefnda og málskostnaðar í héraði og fyrir Hæstarétti.

Stefndi krefst staðfestingar héraðsdóms og málskostnaðar fyrir Hæstarétti.

I.

Eins og fram kemur í héraðsdómi snýst ágreiningsefni máls þessa um útreikning á aflahlut stefnda á tímabilinu 18. júlí 1995 til 21. mars 1996, en stefndi var háseti og bátsmaður á rækjutogaranum Baldri EA-108, nú Hvannabergi ÓF-72, í eigu Sæbergs hf. Það fyrirtæki sameinaðist síðan Þormóði ramma hf. undir nafni áfrýjanda. Ágreiningur stóð um útreikning aflaverðmætis þess hluta rækjunnar, sem fór í frekari vinnslu sem iðnaðarrækja. Fyrir iðnaðarrækjuna fékk áfrýjandi 115.000 krónur í peningum fyrir hvert tonn ásamt hálfu tonni af aflamarki í rækju, sem hann skuldbatt sig til að landa hjá kaupandanum á móti jafnmiklu af eigin aflamarki. Var um svokölluð „tonn á móti tonni" viðskipti að ræða. Uppgjör sitt við stefnda miðaði áfrýjandi aðeins við peningagreiðslurnar en tók ekkert tillit til aflamarksins. Með dómi Félagsdóms 5. mars 1997 var kveðið á um það, að áfrýjandi hefði brotið kjarasamning aðila með því að taka ekki tillit til verðmætis móttekins aflamarks fyrir seldan afla við tilgreiningu heildarskiptaverðmætis.

Eins og nánar er lýst í héraðsdómi greiddi áfrýjandi, eftir að dómur Félagsdóms gekk, stefnda 208.311 krónur til viðbótar þeirri fjárhæð, sem hann hafði áður greitt honum. Var skiptaverðið miðað við meðalverð frosinnar rækju á þeim tíma, sem henni var landað, samkvæmt niðurstöðu úrskurðarnefndar sjómanna og útvegsmanna, og reiknaður mismunur þess verðs og þeirrar peningagreiðslu, sem áfrýjandi fékk fyrir landaðan afla. Telur áfrýjandi sig hafa gert að fullu upp við stefnda með þeirri greiðslu. Stefndi telur aftur á móti að miða beri skiptaverðmætið við markaðsverð móttekins aflamarks, auk beinnar peningagreiðslu.

II.

Mál þetta var þingfest 30. september 1997 ásamt 20 öðrum sambærilegum málum. Tvö málanna voru tekin út úr og rekin í héraði og fyrir Hæstarétti meðan önnur mál biðu í óákveðnum fresti, þar á meðal mál það, sem hér er fjallað um.

 Í dómum Hæstaréttar 18. júní 1999 í framangreindum tveimur málum, H.1999. 2720 og 2733, var tekið fram, að útgerðarmaður skyldi tryggja skipverjum hæsta gangverð fyrir fiskinn samkvæmt kjarasamningi aðila. Ekki lægi fyrir, að unnt hefði verið að fá hærra verð fyrir hinn umdeilda hluta aflans en það meðalverð, sem áfrýjandi byggði endanlegt uppgjör sitt við stefnda á, og var áfrýjandi sýknaður af kröfum stefnda.

Að gengnum framangreindum dómum Hæstaréttar fór stefndi í þessu máli fram á frest til að fá dómkvadda sérfróða matsmenn til að meta hvort unnt hefði verið að fá hærra verð fyrir hinn umdeilda afla. Með dómi Hæstaréttar 8. október 1999, H.1999.3531, var fallist á það og matsgerð lögð fram 10. febrúar 2000.

III.

Í 1. gr. laga nr. 24/1986 um skiptaverðmæti og greiðslumiðlun innan sjávarútvegsins segir, að skiptaverðmæti afla til hlutaskipta og aflaverðlauna, þegar afli fiskiskipa er seldur óunninn hér á landi, sé 75% af því heildarverðmæti, sem útgerðin fær fyrir hann. Þá segir einnig, að ekki sé heimilt að draga frá heildarverðmæti afla í þessu sambandi kostnað við kaup á veiðiheimildum, sbr. 10. gr. laga nr. 79/1994. Því hefur verið slegið föstu með dómi Hæstaréttar 15. febrúar 1996, H.1996.522, að útgerðarmaður ráði því að öðru jöfnu, hvert og hvernig skipi hans sé haldið til veiða og eigi hann jafnframt að bera kostnað og áhættu af útgerð skipsins. Verði kostnaðarþættir varðandi úthald skipsins og löndun á afla ekki lagðir á skipverja umfram það, sem á sé kveðið í samningum. Var litið svo á, að kostnaður útgerðarmanns af kaupum á aflamarki teldist til útgerðarkostnaðar í þeim skilningi, sem við var miðað í kjarasamningi.

Í grein 1.26, I í kjarasamningi aðila segir, að útgerðarmaður skuli tryggja skipverjum hæsta gangverð fyrir fiskinn, þó aldrei lægra en útgerðarmaður fær, þar með talin hrogn, lifur og bein. Samkvæmt 1. gr. laga nr. 84/1995 um úrskurðarnefnd sjómanna og útvegsmanna, sbr. nú  lög nr. 13/1998 um Verðlagsstofu skiptaverðs og úrskurðarnefnd sjómanna og útvegsmanna, er það hlutverk nefndarinnar að ákveða fiskverð, sem nota skal við uppgjör á aflahlut áhafnar einstakra skipa, svo sem nánar er kveðið á um í lögunum. Skyldi nefndin taka mið af því fiskverði, sem algengast væri við sambærilega ráðstöfun afla, sbr. 2. mgr. 5. gr. laganna.

Í 3. gr. laga nr. 84/1995 sagði, að heildarsamtök sjómanna og útgerðarmanna gætu skotið máli til úrlausnar nefndarinnar, næðist ekki samkomulag um fiskverð. Í kjarasamningi aðila, grein 1.26, III, segir, að áhöfn geti krafist samnings um uppgjörsverð fyrir þann afla, sem fæst hverju sinni. Kjósi áhöfn að kalla eftir slíkum samningi, skal það gert með minnst fimm sólarhringa fyrirvara og samningstími ekki lengri en þrír mánuðir. Náist ekki samkomulag skal vísa málinu til úrskurðar nefndarinnar. Áfrýjandi heldur því fram, að stefnda hafi verið skylt að fara þá leið að óska eftir samningi við áfrýjanda og vísa málinu til úrskurðarnefndar, ef samningur tækist ekki. Þegar litið er til orðalags laganna og efnis kjarasamningsins verður ekki talið, að stefnda hafi verið skylt að leggja málið fyrir úrskurðarnefndina og honum hafi verið rétt að bera málið undir dómstóla.

Í matsgerð kemur fram, að opinbert meðalverð sýni aðeins það meðalverð, sem greitt er beint fyrir iðnaðarrækju, en þar gæti ekki áhrifa óbeinna greiðslna, svo sem með aflamarki, og eftir atvikum annarra atriða, og sé því ekki hæsta gangverð. Eins og að framan greinir miðaði áfrýjandi uppgjör sitt við meðalverð frosinnar rækju samkvæmt upplýsingum frá úrskurðarnefnd sjómanna og útvegsmanna. Í þeim upplýsingum er ekkert tillit tekið til verðmætis aflamarks heldur eingöngu miðað við peningagreiðslur. Er þetta andstætt ákvæði kjarasamningsins, sem segir, að útgerðarmaður skuli tryggja skipverjum hæsta gangverð fyrir fiskinn.

Í framangreindum dómum Hæstaréttar frá 18. júní 1999 er tekið fram, að samningar um „tonn á móti tonni" feli í sér, að aflamarkið, sem útgerðarmaðurinn fær, sé honum ekki til frjálsrar ráðstöfunar og hafi því ekki sjálfstætt markaðsgildi fyrir hann. Í því felst, að útgerðarmaðurinn getur ekki ráðstafað aflanum til annars en kaupanda aflans og ekki fengið hærra verð fyrir hann en hann hefur samið um við kaupandann. Samningur útgerðarmanns við fiskkaupanda mátti hins vegar ekki hafa í för með sér lægra skiptaverð en ella hefði verið og fela í raun í sér, að sjómenn væru látnir taka þátt í útgerðarkostnaði, sem er óheimilt lögum samkvæmt, og gat slíkur samningur ekki tryggt þeim hæsta gangverð fyrir fiskinn eins og kveðið er á um í kjarasamningnum.

Samkvæmt niðurstöðu matsgerðar, sem ekki hefur verið hnekkt, er ljóst, að gangverð á iðnaðarrækju var mun hærra en meðalverð það, sem áfrýjandi notaði við endanlegt uppgjör sitt við stefnda. Hefur áfrýjandi ekki sýnt fram á hvaða verð hann raunverulega fékk fyrir aflamarkið og ekki leitt líkur að því, að verðið hafi verið lægra en kveðið er á um í matsgerðinni. Óverulegur munur er á útreikningum matsmanna annars vegar og hins vegar Sjómannasambands Íslands, sem krafa stefnda byggir á. Er krafa stefnda nokkru lægri en niðurstaða matsmanna, og verður hún tekin til greina. Samkvæmt 1. mgr. 9. gr. vaxtalaga nr. 25/1987, sbr. 4. gr. laga nr. 67/1989, ber að staðfesta niðurstöðu héraðsdóms um vexti.

Ákvæði héraðsdóms um málskostnað er staðfest. Áfrýjandi greiði stefnda málskostnað fyrir Hæstarétti svo sem í dómsorði greinir.

Dómsorð:

Héraðsdómur skal vera óraskaður.

Áfrýjandi, Þormóður rammi-Sæberg hf., greiði stefnda, Andrési Bertelsen, 270.000 krónur í málskostnað fyrir Hæstarétti.

Svarbréf  Ríkisskattstjóra við bréfi LÍÚ 22. september 2002  varðandi viðskipti með sjávarafla og aflamark. 

Landssamband íslenskra útvegsmanna
Borgartúni 35
105 Reykavík.

Viðskipti með sjávarafla og aflamark.

Ríkisskattstjóra (RSK) hefur borist frá Landssambandi íslenskra útvegsmanna (LÍÚ) bréf dagsett 22. september 2002, ritað í tilefni bréfs RSK til allra skattstjóra, frá 30. júlí s.l., varðandi tiltekin viðskipti með sjávarafla og aflamark. Til upplýsingar var LÍÚ sent afrit þess bréfs. Bréf RSK fjallar um viðskipti af þeim toga, að fiskvinnsla greiðir fyrir keyptan afla fjárhæð í peningum, en leggur útgerð jafnframt til aflamark (leigukvóta). Lætur RSK í ljós það álit sitt að við færslu viðskiptanna til bókar og í skattskilum verði að líta á viðskiptin í heild. Endurgjald útgerðar fyrir aflann sé ekki aðeins peningagreiðslan, heldur einnig aflamarkið og beri að miða verð afla við heildarendurgjaldið. Eru í því sambandi tiltekin tilvik af tvennum toga. Annars vegar það tilvik að fiskvinnsla hefur ekki yfir aflamarki að ráða og leggur því út fyrir aflamarki, sem flutt er af skipi þriðja aðila yfir á skip útgerðar. Í því tilviki liggur ótvírætt fyrir endurgjaldið fyrir aflann, sem er samtala þeirrar fjárhæðar sem greidd er beinni greiðslu til útgerðar og þeirrarfjárhæðar sem greidd er óbeint til útgerðar, þ.e. með greiðslu til seljanda aflamarksins. Hins vegar það tilvik að fiskvinnsla hefur yfir aflamarki að ráða, sem flutt er af skipi fiskvinnslu yfir á skip útgerðar. Í því tilviki liggur heildarendurgjaldið ekki jafn ótvírætt fyrir í krónum talið og reynir því á skattverðsreglu þá sem lögboðin er í 2. mgr. 8. gr. laga nr. 50/1988, um virðisaukaskatt. Reglan er sú að við skipti á vörum eða þjónustu skuli miða skattverð við almennt gangverð í samskonar viðskiptum, en liggi almennt gangverð ekki fyrir þá skuli miða skattverðið við reiknað útsöluverð þar sem tekið er tillit til alls kostnaðar að viðbættri þeirri álagningu sem almennt er notuð á vörur eða þjónustu af sama tagi.

Í framangreindu bréfi sínu vekur LÍÚ athygli á eftirfarandi orðum í dómi Hæstaréttar frá 10. maí 2001 í málinu nr. 369/2000: "Í framangreindum dómum Hæstaréttar frá 18. júní 1999 er tekið fram, að samningar um "tonn á móti tonni" feli í sér, að aflamarkið, sem útgerðarmaðurinn fær, sé honum ekki til frjálsrar ráðstöfunar og hafi því ekki sjálfstætt markaðsgildi fyrir hann. Í því felst, að útgerðarmaðurinn getur ekki ráðstafað aflanum til annars en kaupanda aflans og ekki fengið hærra verð fyrir hann en hann hefur samið um við kaupandann. Samningur útgerðarmanns við fiskkaupanda mátti hins vegar ekki hafa í för með sér lægra skiptaverð en ella hefði verið og fela í raun í sér, að sjómenn væru látnir taka þátt í útgerðarkostnaði, sem er óheimilt lögum samkvæmt, og gat slíkur samningur ekki tryggt þeim hæsta gangverð fyrir fiskinn eins og kveðið er á um í kjarasamningnum."

Þá er í bréfi LÍÚ frá því greint að þess þekkist dæmi varðandi rækju og uppsjávarfisk, að útgerð fái frá fiskvinnslu aflamark og greiðslu sem sé sú sama og ef útgerðin legði til allt aflamarkið. Með vísan til framangreindra orða í dómi Hæstaréttar dregur LÍÚ þá ályktun að verðmæti aflamarksins sé ekkert í slíkum tilvikum, þrátt fyrir að aflamark viðkomandi tegunda gangi kaupum og sölum og því megi finna gangverð aflamarksins.Tilvitnaður dómur Hæstaréttar fjallar ekki um ákvörðun skattverðs afla, heldur um útreikning skiptaverðmætis afla. Engu að síður má af dóminum og aðdraganda hans draga lærdóm, sem að nokkru gæti nýst við ákvörðun skattverðs. Aðdragandinn var sá að útgerð hafði gert upp við áhöfn á grundvelli aflaverðs er miðaðist eingöngu við beina peningagreiðslu, þrátt fyrir að hafa einnig fengið aflamark frá fiskkaupanda. Á þá uppgjörsaðferð reyndi fyrir Félagsdómi. Dómur Félagsdóms var á þá leið að viðurkennt var að útgerð hefði brotið ákvæði kjarasamnings "með því að taka ekki tillit til verðmætis móttekins aflamarks fyrir seldan afla við tilgreiningu heildarverðmætis". Að þeim dómi gengnum greiddi útgerðin áhöfninni fé til viðbótar fyrri greiðslum og miðaði uppgjörið við meðalverð afla af umræddum toga samkvæmt upplýsingum frá úrskurðarnefnd sjómanna og útvegsmanna. Niðurstaða dómkvaddra matsmanna, í hinu tilvitnaða dómsmáli, var að það meðalverð hafi aðeins miðast við beinar peningagreiðslur, en í því gætti ekki áhrifa óbeinna greiðslna, svo sem með aflamarki. Gangverð hefði verið mun hærra en meðalverðið. Fram kemur í dómi Hæstaréttar að skiptaverð skyldi miðast við hæsta gangverð aflans. Eins og áður er getið skal við ákvörðun skattverðs skv. 2. mgr. 8. gr. laga nr. 50/1988 miða við almennt gangverð. Niðurstaða dómkvöddu matsmannanna var "að hæsta gangverð beri að finna með því að greina þau tilvik, þar sem kaupendur og seljendur eru óháðir hver öðrum" eins og það er orðað í hinum áfrýjaða héraðsdómi. Það sjónarmið - að miða við verð í viðskiptum ótengdra aðila - á einnig við varðandi ákvörðun skattverðs virðisaukaskatts. Er það beinlínis tiltekið í athugasemdum við frumvarp það er varð að lögum nr. 50/1988. Viðskipti af þeim toga, að fiskkaupandi lætur af hendi aflamark auk peningagreiðslu, fela að hluta til í sér skipti. Meginregla títtnefnds ákvæðis 2. mgr. 8. gr. laga nr. 50/1988 er að ákveða skal skattverð aflans miðað við almennt gangverð sams konar afla í viðskiptum ótengdra aðila.

Virðingarfyllst

Indriði H. Þorláksson Sigurjón Högnason