Fréttir

„Ég held enn í þá von að rökstuddur málflutningur þeirra sem vara við fyrningu aflaheimilda nái eyrum þeirra sem nú hafa örlög sjávarútvegsins í hendi sér. Ef ekki væri fyrir þessa von væri ég þegar búinn að gera starfsfólki okkar, mörgu til áratuga, ljóst hvaða áhætta fylgdi því að starfa áfram hjá okkur. Ég á mér þá ósk, að enginn þeirra þúsunda starfsmanna, sem vinna hjá sjávarútvegsfyrirtækjum um land allt, þurfi nokkurn tímann að mæta á starfsmannafund þar sem þetta er fundarefnið."

Svo segir í niðurlagi greinar sem Pétur Hafsteinn Pálsson, framkvæmdastjóri Vísis hf. í Grindavík, hefur skrifað og birtist í morgun. Grein Péturs fylgir hér í heild:

Fyrningarleiðin er óleysanlegt verkefni

Ég var spurður að því um daginn hver munurinn væri á 5% fyrningu og 5% kvótaskerðingu. Á þessu er reginmunur. Enginn er svo vitlaus að lána fyrirtæki peninga né fjárfesta í því ef fyrir liggur að það mun árlega næstu 20 árin missa 5% af tekjugrunni sínum en sitja uppi með skuldirnar. Það er hins vegar miklu líklegra að fjármagna megi tímabundinn 5% tekjumissi vegna kvótaskerðingar, sem hefur þann tilgang að auka tekjurnar til lengri tíma.

Með fyrningarleið þurfa fyrirtækin að treysta á sitt eigið tekjustreymi. Það mun minnka árlega og þorna upp á fáum árum, allt eftir því hve skuldir þess eru miklar vegna fyrri fjárfestinga. Þetta er ástæðan fyrir því að þau fyrirtæki sem keyptu aðra út í hagræðingarskyni geta ekki keppt á uppboði við þá sem seldu og halda á fjármagninu, né þau fyrirtæki sem munu byrja með hreint borð og nýtt fjármagn. Í þessu felst enginn áfellisdómur yfir hæfni þess starfsfólks sem nú starfar innan sjávarútvegsins. Þetta verkefni er einfaldlega óleysanlegt.

Fyrstu viðbrögð
Auðvitað fer það eftir eðli, styrk og stærð fyrirtækjanna hvernig brugðist verður við. Sá sem gerir út eitt skip hefur ekki annað ráð en að fækka dögum á sjó, minnka viðhald og endurnýnun. Þeir sem gera út fleiri skip hafa fleiri ráð. Undirritaður gerir út fimm skip og rekur fjórar fiskvinnslur. Rýrnun veiðiheimilda til félagsins um 5% á ári þýðir að eitt skip missir 25% á fyrsta ári og 50% á öðru ári og hefur þar með misst rekstrargrundvöll sinn. Af hverju? Ef halda á tjóninu í lágmarki þarf að ákveða hvaða skip fer fyrst úr rekstri, viðhaldi til lengri tíma verður hætt og öðrum skipum falið verkefnið. Þessu fylgir að starfsöryggi þess landverkafólks sem vinnur í fiskhúsunum fjórum væri í uppnámi og allar líkur á að einu húsanna yrði lokað eða það selt. Svona gengi þetta koll af kolli á meðan lánadrottnar leyfðu en vandséð er hvaða hag þeir hefðu af áframhaldandi rekstri nema í einhver ár.

Breyttar aðstæður
Hjá tuttugu stærstu sjávarútvegsfyrirtækjum landsins í aflamarkskerfinu starfa 4.355 manns. Þau gera út 126 skip sem nýta 84% kvótans. Samhliða útgerðinni reka langflest þeirra fiskvinnslur í landi til að vinna aflann og sölustarf þeirra er margbrotið. Nánari skoðun leiðir í ljós að aðeins eitt þessara fyrirtækja er yngra en 30 ára, flest eru félögin um og yfir 40 ára og til eru fyrirtæki sem státa af starfsemi í meira en heila öld!  Þau hafa þurft að laga sig að miklum breytingum á rekstrarumhverfinu og einnig glímt við áföll af ýmsu tagi undanfarna áratugi. Helsta lán þeirra er á efa að þeim hefur haldist vel á reyndu starfsfólki.  

Að treysta á skynsemina
Atvinnuöryggi starfsfólksins er ástæða þess, að ég hef bent á þá leið að stjórnvöld fyrni fremur hlutfé fyrirtækjanna en tekjugrunn þeirra.  Hirði með öðrum orðum fyrirtækin en hlífi starfsfólki þeirra við þeirri óvissu sem gjaldþroti fylgir. „Ég held enn í þá von að rökstuddur málflutningur þeirra sem vara við fyrningu aflaheimilda nái eyrum þeirra sem nú hafa örlög sjávarútvegsins í hendi sér. Ef ekki væri fyrir þessa von væri ég þegar búinn að gera starfsfólki okkar, mörgu til áratuga, ljóst hvaða áhætta fylgdi því að starfa áfram hjá okkur. Ég á mér þá ósk, að enginn þeirra þúsunda starfsmanna, sem vinna hjá sjávarútvegsfyrirtækjum um land allt, þurfi nokkurn tímann að mæta á starfsmannafund þar sem þetta er fundarefnið."

Grein Péturs birtist í Morgunblaðinu í morgun, 3. febrúar 2010.